In 2021 is het zeventig jaar geleden dat de Molukkers naar Nederland kwamen

Gepubliceerd op: 1 juli 2021 13:29

Langs de weg in een nieuwbouwwijk in Huizen staat een klein monument. Je zou er bijna aan voorbij rijden. Het beeld bestaat uit een fier rechtopstaande man in militair uniform met aan zijn voeten twee scheepskisten. Op een daarvan zit een jonge vrouw, de bijbel op schoot. ‘22 maart ter herinnering aan de Molukkers die hier kwamen’ staat er onder.

Kamp Almere

Het monumentje staat drie kilometer van het voormalige Kamp Almere, een van de eerste woonoorden van Molukkers in Nederland. In 1951 kwamen de eerste Molukkers hieraan, ze werden gehuisvest in barakken die in de oorlog een thuis waren geweest voor Nederlanders die voor de Duitsers moesten werken.

Na de oorlog bood het tijdelijk onderdak aan kinderen van ouders die net iets te fanatiek met de bezetter hadden samengewerkt. Het kamp lag binnen de gemeentegrenzen van Huizen nabij de kruising van de Oud-Bussummerweg en de Langerhuizenweg. Op het terrein waren naast woonbarakken ook een feestzaal, gaarkeuken, een washok waar ook gedoucht kon worden en een kerkgebouw. Hoewel bijna allemaal Moluks was de bevolking in het begin divers: zowel moslims, als katholieken en protestanten woonden er door elkaar heen.

Al die verschillende bloedgroepen en verschillende politieke inzichten leidden tot conflicten. Uiteindelijk zijn de islamitische Molukkers naar het Friese Balk gegaan en de katholieken via Ommen naar verschillende andere woonoorden. Het protestantse deel bleef in Huizen en met de jaren kregen de bewoners meer vrijheid. Het prikkeldraad verdween en in de barakken werden muurtjes doorgebroken zodat de over het algemeen grote families wat meer ruimte kreeg. Wat onveranderd bleef was de stoet kinderen die elke dag lopend de twee kilometer van het kamp naar de verschillende scholen in Huizen aflegde.

Naar aanleiding van dit jubileum heeft de Bibliotheek de volgende drie aanwinsten opgenomen in de collectie.

Aanwinst 1

OMBAK MALUKU: Molukkers ongewild naar Nederland

Reconstructie van het gedwongen vertrek van Molukse KNIL-militairen en hun gezinnen uit Indonesië rond 1951, het leven aan boord en de aankomst in Nederland. Met verhalen van betrokkenen, fotomateriaal en documenten.

Als Nederland op 27 december 1949 de macht over de voormalige kolonie Nederlands-Indië overdraagt aan de Indonesiërs, krijgt zij nog een aantal maanden de tijd om zaken over te dragen en af te wikkelen. Eén daarvan is de opheffing van het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger (KNIL). Het vertrek uit Indonesië moet echter steeds uitgesteld worden omdat een groep van ca. 4000 Molukse militairen in de knel komt te zitten. Deze militairen hebben tijdens de onafhankelijkheidsoorlog aan Nederlandse kant tegen de Indonesiërs gevochten en voelen zich niet meer veilig. Omdat Nederland verantwoordelijk voor hen is - ze zijn militair in Nederlandse dienst -en de rechter verbiedt om hen tegen hun wil op Indonesisch grondgebied achter te laten, wordt er uiteindelijk in februari 1951 noodgedwongen voor gekozen om de Molukse militairen met hun gezinnen naar Nederland over te brengen. Ook een aantal schepelingen van de KoninklijkeMarine, politiemannen en burgers vertrekken. Zij gaan scheep in de verwachting dat zij na een half jaar terug kunnen gaan naar de Molukken. Die verwachting komt niet uit. De Molukkers worden opgevangen in woonoorden, meestal barakkenkampen, waar zij ca. 10 jaar verblijven tot voor hen Molukse wijken worden gebouwd. De Molukse gemeenschap is inmiddels uitgegroeid van ca. 12.900 personen bij aankomst tot ca. 70.000 anno 2021.

Tegenwoordig is de datum van de aankomst van het eerste schip, 21 maart 1951, een datum van jaarlijkse herdenking. De aankomst is een gebeurtenis die de Molukse gemeenschap met elkaar en de andere Nederlanders verbindt. Los van verschillen in politiek, religie of herkomst: iedereen kan invoelen wat het betekent om huis en haard te moeten verlaten, een onzekere toekomst tegemoet te gaan en een bestaan op te moeten bouwen in een vreemd land. Het verhaal van de Molukkers blijft herkenbaar, ook voor nieuwkomers van nu.

Aanwinst 2

Moluks Basis Kookboek

Binnen de Molukse cultuur heeft eten en koken altijd een belangrijke rol gespeeld. Nu de eerste generatie Molukkers in Nederland er bijna niet meer is om te 'leren' hoe het hoort, merk je dat er bij de jongere generatie een behoefte is om de kennis die er nog wel is te behouden en te delen. Met het delen van de recepten, de gerechten en de bereidingswijze blijft de eetcultuur behouden. Deze behoefte om te delen, zorgt voor veel verkeer op de 'Molukse recepten' Facebook pagina. Vanuit deze Facebook pagina is de vraag ontstaan een kookboek te maken om de kennis ook vast te leggen. Door het documenteren en vastleggen van de recepten blijven deze behouden voor de volgende generatie. Dit boek is een eerste aanzet om de geschiedenis, gerechten en bereidingswijzen op een mooie manier te documenteren. Opdat de kennis behouden blijft, maar vooral ook om nieuwe generaties te inspireren de pollepel op te pakken. Weer samen de keuken in om tradities te behouden en vooral mooie nieuwe herinneringen te maken.

Aanwinst 3

De Molukkers: een vergeten geschiedenis

Geschiedenis van de Molukkers die na de Tweede Wereldoorlog en de Indonesische onafhankelijkheidsstrijd gedwongen naar Nederland kwamen en daar vol onbegrip en op erbarmelijke wijze werden ontvangen.